Artykuł 292 Kodeksu Cywilnego (KC) dotyczy zasiedzenia służebności gruntowej. Zgodnie z tym przepisem, służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, jeśli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy dotyczące zasiedzenia nieruchomości stosuje się odpowiednio.
Kluczowe elementy:
Służebność gruntowa:
Prawo obciążające jedną nieruchomość (nieruchomość służebną) na rzecz innej nieruchomości (nieruchomości władnącej), polegające na korzystaniu z niej w określonym zakresie.
Zasiedzenie:
Sposób nabycia własności lub innych praw rzeczowych (w tym służebności)
w wyniku ich posiadania przez określony czas.
Trwałe i widoczne urządzenie:
Istotny element, który odróżnia zasiedzenie służebności od zwykłego korzystania z nieruchomości. Urządzenie musi być widoczne (np. utwardzona droga, mostek) i trwałe, a nie tylko tymczasowe.
Odpowiednie stosowanie przepisów o zasiedzeniu nieruchomości:
Oznacza to, że do zasiedzenia służebności stosuje się przepisy dotyczące zasiedzenia własności, takie jak terminy posiadania (20 lat w dobrej wierze, 30 lat w złej wierze).
Brak zasiedzenia służebności osobistej:
Przepis art. 292 KC dotyczy tylko służebności gruntowych, nie można nabyć przez zasiedzenie służebności osobistej.
Przykłady:
Utwardzona droga dojazdowa na cudzym gruncie, z której korzysta właściciel sąsiedniej działki, może zostać zasiedziana.
• Samo przejeżdżanie przez cudzy grunt, bez utwardzenia czy innych trwałych zmian, nie wystarcza do zasiedzenia.
• Kanalizacja, linie energetyczne, czy inne urządzenia przesyłowe, które są trwale i widocznie zamontowane na cudzym gruncie, mogą być podstawą do zasiedzenia służebności przesyłu.
Procedura:
• Aby stwierdzić zasiedzenie służebności, należy złożyć wniosek do sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości.
• Postępowanie sądowe ma na celu potwierdzenie, że zasiedzenie nastąpiło i ustala zakres służebności.
Podsumowując, art. 292 KC reguluje zasiedzenie służebności gruntowej, które wymaga korzystania z trwałego i widocznego urządzenia, oraz odpowiedniego stosowania przepisów o zasiedzeniu nieruchomości. Chodzi o to, że samo przejeżdżanie przez cudzy grunt nie wystarczy do zasiedzenia, musi być widoczne i trwałe urządzenie.
Służebność gruntowa przejazdu i przechodu to prawo pozwalające właścicielowi jednej nieruchomości (nieruchomość władnąca) korzystać z gruntu innej nieruchomości (nieruchomość obciążona) w celu dojazdu i/lub dojścia do swojej działki, która nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Może być ustanowiona umownie (np. w umowie sprzedaży lub w drodze ugody) lub na mocy orzeczenia sądu (np. jako droga konieczna, gdy brak dostępu do drogi publicznej). Służebność gruntowa jako ograniczone prawa rzeczowe to prawo majątkowe, które pozwala osobie uprawnionej korzystać z rzeczy (zazwyczaj nieruchomości) należącej do kogoś innego, ale nie daje pełnej własności. Innymi słowy, jest to prawo na rzeczy cudzej, dające określone uprawnienia do tej rzeczy, ale w ograniczonym zakresie. Tak więc, zgodnie z § 24 ust.1 pkt 1 lit. h rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego ( Dz.U.2022.1670 j.t.), na potrzeby podziałów nieruchomości, typowych postępowań sądowych i administracyjnych, sporządza się mapy dla celów prawnych
…..
mapy do ustalenia służebności gruntowych. Nie zachodzi żadna potrzeba podziału nieruchomości na której ma zostać orzeczone przez sąd zasiedzenie służebności, spełniającej wyżej wykazane kryteria uprawniające do zasiedzenia. Mapa musi zawierać w szczególności; określenie zasięgu zasiedzenia przez jednoznaczne wskazanie zakresu wyznaczonego przez współrzędne punktów sytuacyjnych w obowiązującym układzie odniesienia ( układ 2000 ) oraz opisanie i usytuowanie szczegółów terenowych mających istotne znaczenie w procesie orzekania przez sąd
( o czym wyżej ).
Stanisław Rozpara
Kontakt