*

Członkostwo w PTG

Instytucje geodezyjne







Tożsamość przedmiotowa i podmiotowa w rozgraniczeniu? Postępowanie rozgraniczeniowe należy wszcząć, aby go następnie umorzyć.

Wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 stycznia 2010r. sygn. III SA/Kr 942/08 Tekst wyroku: Baza orzeczeń NSA

TEZY

1. Ocena sprawy o rozgraniczenie na płaszczyźnie stanu rei iudicatae w rozumieniu art.156 par.1 pkt 3 k.p.a., wymaga uwzględnienia swoistego charakteru spraw o rozgraniczenie na etapie ich rozpoznawania w postępowaniu administracyjnym.

2. Oparta na przepisie art.33 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzja o rozgraniczeniu jest aktem wyznaczającym i akceptującym położenie punktów granicznych i ich faktyczną stabilizację na gruncie.

3. W przypadku gdy przedmiotem sprawy jest żądanie rozgraniczenia nieruchomości powstałej z podziału nieruchomości, która została uprzednio rozgraniczona ostateczną decyzją, a z żądaniem występuje podmiot, który nie wstąpił w ogół praw i obowiązków majątkowych właściciela poprzednio rozgraniczanej nieruchomości, nie zachodzi stan sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (stan rei iudicatae) w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 3 k.p.a.

4. W takiej sytuacji ustalona ostateczną decyzją i utrwalona w terenie w uprzednim postępowaniu o rozgraniczenie granica nieruchomości następnie podzielonej, na odcinku w którym przebiega między powstałą z podziału nową nieruchomością, a rozgraniczaną nieruchomością sąsiednią, określa stan prawny granicy nieruchomości sąsiednich jako kryterium rozgraniczenia.


"Podkreśla się w piśmiennictwie (Por. np. Andrzej Wróbel – Komentarz Lex 2009 , Wyd.III do art.105 k.p.a, tezy 3 i 4 ), że przepis art.105 § 1 kpa stanowi podstawę do tzw. obligatoryjnego umorzenia postępowania, a więc ma zastosowanie w sytuacji gdy, z jakiejkolwiek przyczyny, którą organ uwzględniać musi z urzędu, stało się ono bezprzedmiotowe lub okaże się, że było już bezprzedmiotowe w chwili jego wszczęcia.

(…)
Takie stanowisko doznaje poparcia w ukształtowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Por. np. wyroki NSA z 26.05.1981 r. SA 895/81 – ONSA 1981/1/47, Lex Nr 9620, z dnia 1998 r. 01. 23 III SA/Kr 103/97 - OSP 1999 /1/ 19, Lex Nr 34520, czy z dnia 1999.02.08 IV SA 178/97 - Lex Nr 48687), które przydaje generalnie sankcję nieważności decyzji rozstrzygającej ponownie sprawę już wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. Podkreśla się, (por. np. uzasadnienie w/w wyroku z 23.01.1998r.), że elementami przesądzającymi o tożsamości sprawy zakończonej decyzją ostateczną jest tożsamość przedmiotu sprawy, stron i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym co do faktów prawotwórczych.
Przy ocenie tożsamości sprawy istotne jest nie tylko stwierdzenie, iż poprzednia sprawa została rozstrzygnięta aktem mającym procesowe cechy decyzji , lecz ustalenie co było przedmiotem rozstrzygnięcia pierwszej decyzji na płaszczyźnie jej ujęcia materialnego.


(…)
Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 1998.04.29 IV SA 1061/96, Lex Nr 45166), że tożsamość przedmiotowa obejmuje tożsamość interesu prawnego lub obowiązków, które po wydaniu decyzji stają się nabytym prawem lub obowiązkiem. Jest oczywiste, że wnoszący o rozgraniczenie właściciel działki 536/7, nie mógł przejąć całej sytuacji prawnej w jakiej znaleźli się właściciele działki 536/3, przed jej podziałem, w następstwie rozgraniczenia decyzją z [...] 1990 r,

Sprawa o rozgraniczenie działki 536/7 z działką 536/2 nie spełnia również - zdaniem Sądu - z tej samej przyczyny kryterium tożsamości podmiotowej, jako elementu tożsamości sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną w rozumieniu art.156 §1 pkt 3 k.p.a.

W świetle wyżej powołanych przepisów ustawy merytoryczne rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie rozgraniczenia może polegać tylko na pozytywnej decyzji rozgraniczającej nieruchomości, gdyż przepisy nie przewidują możliwości odmowy rozgraniczenia, czy też jak to w praktyce określają niekiedy organy – lecz bez oparcia w ustawie – odmowy "zatwierdzenia" przebiegu granicy. Wyjaśnił to, Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze w wyroku z dnia 1997.06.09 SA/Ka 2492/95 (ONSA 1998/4/118, Lex Nr 31317), zarazem podkreślając w uzasadnieniu, że na organie powołanym do rozgraniczenia ciąży obowiązek orzeczenia o rozgraniczeniu tak długo, jak długo ustalenie granicy na podstawie zebranych dowodów (przy braku ugody) w pierwszej lub zgodnego oświadczenia stron w drugiej kolejności, jest możliwe.
Pozytywna decyzja o rozgraniczeniu owocuje przewidzianym art.33 ust.3 uprawnieniem żądania przekazania sprawy sądowi, które wszczyna etap sądowego postępowania w przedmiocie rozgraniczenia.

Ocena zatem sprawy o rozgraniczenie na płaszczyźnie stanu rei iudicatae w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa wymaga także zdaniem Sądu, uwzględnienia swoistego charakteru spraw o rozgraniczenie na etapie ich rozpoznawania w postępowaniu administracyjnym.

(…)
Przebieg granicy wyznaczony ostateczną decyzją czy prawomocnym orzeczeniem sądu, ulega ujawnieniu w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów (art. 37 ust. 2 ustawy). Wyznaczona decyzją lub orzeczeniem sądu granica stwarza stan prawny granicy, który w świetle art. 153 kod. cyw., stanowi pierwsze w kolejności kryterium rozgraniczenia nieruchomości.
Jednakże ustalenie stanu prawnego granicy nieruchomości i jej utrwalenie na gruncie nie eliminuje na przyszłość sporów pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości co do przebiegu wspólnej granicy, zwłaszcza w związku z upływem czasu i zdarzeniami faktycznymi dotyczącymi władania gruntem przy granicy. Z tych względów orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości, która była rozgraniczona wcześniejszym orzeczeniem sądu. Wskazuje się (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r. IV CKN 809/00 Lex Nr 55120, Wokanda 2002/10/10), że wcześniejsze postanowienie Sądu o rozgraniczeniu (a zatem wydane w postępowaniu, które było poprzedzone postępowaniem administracyjnym w przedmiocie rozgraniczenia) ustala stan prawny granicy na datę jego wydania. Istota rozgraniczenia polega na skonfrontowaniu aktualnego stanu faktycznego władania z tytułem prawnym do władania. W świetle zatem orzecznictwa sądów powszechnych poprzednie rozgraniczenie nieruchomości nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu sprawy prawomocnie osądzonej (rei iudicatae), co do niedopuszczalności prowadzenia postępowania o rozgraniczenie.

Ustalona natomiast poprzednim prawomocnym orzeczeniem Sądu, czy ostateczną decyzją granica, stanowi pierwszoplanowe kryterium rozgraniczenia według art. 153 kc, a więc pozwalające na ustalenie stanu prawnego granic sąsiednich nieruchomości, w nowym postępowaniu.

W związku z powyższym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w przypadku gdy przedmiotem sprawy jest żądanie rozgraniczenia nieruchomości powstałej z podziału nieruchomości, która została uprzednio rozgraniczona ostateczną decyzją, a z żądaniem występuje podmiot, który nie wstąpił w ogół praw i obowiązków majątkowych właściciela poprzednio rozgraniczanej nieruchomości, nie zachodzi stan sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (stan rei iudicatae) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

W takiej sytuacji ustalona ostateczną decyzją i utrwalona w terenie w uprzednim postępowaniu o rozgraniczenie granica nieruchomości następnie podzielonej, na odcinku w którym przebiega między powstałą z podziału nową nieruchomością, a rozgraniczaną nieruchomością sąsiednią, określa stan prawny granicy nieruchomości sąsiednich jako kryterium rozgraniczenia.

Ustalenie tego kryterium następuje na podstawie dokumentów stosownie do przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. (Dz.U. Nr 45, poz. 453).

Ewentualne ustalenie, że przebieg linii granicznej między nieruchomością skarżącego a działką 536/7, odpowiada stanowi prawnemu granicy wyznaczonemu na tym odcinku ostateczną decyzją z [...] 1990r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej działkę 536/3 z działką 532/2 skarżącego, nie uzasadnia umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, lecz stanowi podstawę do wydania na podstawie art. 33 ust. 1 decyzji o rozgraniczeniu między tymi nieruchomościami.

Z tych względów, przy braku tożsamości przedmiotowo-podmiotowej obecnej sprawy o rozgraniczenie ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z [...] 1990 r., nie zachodziła przesłanka do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa."

Artykuły w « Orzeczenia_Rozgraniczenia »

Komentarze *